Zespół policystycznych jajników – wiedza o PCOS w pigułce

Jak rozpoznać pierwsze objawy PCOS. Czy zespół policystycznych jajników jest chorobą uleczalną i czy można jej uniknąć? Odpowiada specjalista dr Mirosław Jakubów, ginekolog-endokrynolog z Kliniki INVICTA we Wrocławiu.

PCOS, czyli zespół policystycznych jajników, to przypadłość, która dotyczy ok 10-12% pań w wieku reprodukcyjnym. Charakteryzuje się nadprodukcją androgenów oraz występowaniem cykli bezowulacyjnych. Jest  jedną z przyczyn niepłodności u kobiet.

PCOS – co to takiego?

PCOS czyli zespół policystycznych jajników (z ang. polycystic ovary syndrome) to zaburzenie w gospodarce hormonalnej organizmu o niewyjaśnionych na obecny stan wiedzy przyczynach. Zespół ten może mieć szereg konsekwencji w tym, w niektórych przypadkach, poważnie upośledzać płodność pacjentki. Jest to najczęstsze zaburzenie endokrynne u kobiet – według różnych szacunków może dotyczyć ok.10-12% pań w wieku reprodukcyjnym.

Na czym polega ta dolegliwość?

PCOS jest złożonym zaburzeniem endokrynologicznym, które charakteryzuje się nadprodukcją androgenów (męskich hormonów płciowych) oraz występowaniem cykli bezowulacyjnych. U pacjentek stwierdza się często podwyższony poziom hormonu LH (zaburzony stosunek LH/FSH) i nieprawidłowe (podwyższone) stężenia insuliny i insulinooporność. W skutek nieprawidłowości, w jajnikach pojawia się wiele niedojrzałych pęcherzyków Graafa, ale jednocześnie nie dochodzi do owulacji. Zaburzona jest również regularność cykli (w związku z wydłużeniem fazy folikularnej cyklu i skróconą fazą lutealną lub jej całkowitym brakiem). W konsekwencji, w organizmie kobiety poziom androgenów jest podwyższony. Nie usuwane podczas cyklu pęcherzyki stopniowo przekształcają się w małe torbiele, stąd potoczne określenie PCOS – wielotorbielowatość. 

Jakie mogą być objawy PCOS?

Do najczęstszych objawów należą nieregularne cykle – najczęściej znacząco wydłużone – i brak owulacji. Jednocześnie u wielu pacjentek obserwuje się występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego (np. na twarzy, plecach, klatce piersiowej/dekolcie, brzuchu, pośladkach, udach – tzw. hirsutyzm). Towarzyszyć im mogą zmiany trądzikowe i łysienie (w bardzo nasilonych postaciach zespołu). U pacjentek otyłych z insulinoopornością często stwierdza się rogowacenie ciemne (acanthosis nigricans) tzn. ciemne zabarwienie skóry w zgięciach naturalnych ciała (doły pachowe, pachwiny, łokcie, kolana, na karku). Zaburzenia hormonalne można potwierdzić w badaniach laboratoryjnych. W badaniu obrazowym – USG – jajniki mają charakterystyczny wygląd – tzw. policystyczne jajniki.

>>> Przeczytaj: Czy mam PCOS?

Dlaczego zespół policystycznych jajników utrudnia zajście w ciążę?

Jednym z podstawowych symptomów zespołu PCOS są zaburzenia owulacji lub całkowity jej brak. To oczywisty powód trudności z poczęciem dziecka. Rozchwianie równowagi hormonalnej także nie sprzyja płodności i może powodować zwiększoną częstość poronień.

Jakie mogą być przyczyny PCOS?

Wśród przyczyn PCOS wymienia się otyłość lub nadwagę i związane z nią zaburzenia metaboliczne (między innymi insulinooporność), czynniki środowiskowe oraz uwarunkowania genetyczne. Źródłem problemu mogą być również zaburzenia na osi podwzgórze-przysadka-gonady. Na ogół mówi się jednak o współistnieniu wielu czynników wpływających na rozwój choroby.

Jak zdiagnozować chorobę?

Jeśli u pacjentki występują nieregularne, długie cykle, a także trądzik, łojotok, nadmierne owłosienie ciała (hirsutyzm) oraz nadwaga/otyłość lub rzadziej występujące objawy (jak np.rogowacenie ciemne) – należy skonsultować się z lekarzem.

A jak ją wykryć?

Na podstawie wywiadu, badań hormonalnych, badania ginekologicznego i badania przezpochwowego USG miednicy małej będzie on w stanie ocenić, czy przyczyną nieprawidłowości jest zespół policystycznych jajników.

Jakie są dostępne sposoby leczenia PCOS?

W zależności od przyczyny problemów oraz celów leczenia określonych przez pacjentkę (osiągnięcie regularnych cykli, usunięcie objawów nadprodukcji androgenów, zajście w ciążę, ograniczenie ryzyka poronień), stosuje się leczenie farmakologiczne (doustne leki antykoncepcyjne z progestagenem o działaniu antyandrogennym, metforminę, clostilbegyt), zmianę diety i trybu życia, a w przypadku braku ich skuteczności – metody wspomaganego rozrodu.

Czy to jest choroba uleczalna?

Generalnie leczenie zespołu obejmuje łagodzenie objawów (trądzik, nieregularne cykle), umożliwienie zajścia w ciążę i jej utrzymania oraz zapobieganie długoterminowym konsekwencjom choroby (dyslipidemii, nadciśnieniu tętniczemu, cukrzycy typu 2, a w związku z tym chorobom układu sercowo-naczyniowego, rozrostowi endometrium i rakowi endometrium).

Jakie są szanse zajścia w ciążę w sposób naturalny przy PCOS?

W przypadku stwierdzenia występowania owulacji i przy braku nieprawidłowości w badaniu nasienia partnera, szanse na zajście w ciążę i pomyślny jej przebieg są tylko nieznacznie zmniejszone w porównaniu z pacjentkami, u których nie stwierdza się PCOS. Przy odpowiednim leczeniu, istnieją duże szanse na naturalne poczęcie dziecka, choć w niektórych przypadkach, przy istnieniu dodatkowych przesłanek, zaleca się rozważenie zastosowania metod wspomaganego rozrodu (indukcja owulacji, inseminacja, zapłodnienie pozaustrojowe).

Dotyczy to w szczególności kobiet po 35 roku życia, u których występują też inne problemy wpływające na płodność. W związku z powyższym zaleca się nieodkładanie prokreacji po 30 roku życia u pacjentek z rozpoznanym PCOS.

Czy można jakoś zapobiec PCOS?

Wiele zależy od natury problemu. Ważne jest z pewnością dbanie o prawidłową masę ciała, prowadzenie zdrowego trybu życia i właściwe odżywianie. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, należy zgłosić się do lekarza. Szybkie zdiagnozowanie problemu i wdrożenie terapii (np. metforminą przy insulinooporności) daje najlepsze efekty.

>>> Przeczytaj: Insulinooporność – przyczyna niepłodności

Czy należy stosować specjalną dietę przy PCOS?

Dieta powinna zostać dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjentki. Najczęściej zaleca się znaczne ograniczenie w jadłospisie węglowodanów prostych i tłuszczy, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, wprowadzenie w zamian produktów zawierających duże ilości błonnika, dbanie o regularność posiłków i spożywanie odpowiedniej ilości płynów.


dr Jakubów_InvictaKonsultacja medyczna: dr Mirosław Jakubów, ginekolog-endokrynolog z Kliniki INVICTA we Wrocławiu.

 

 

 

invicta_logo_fl

 

 

Polecamy także:

Młode kobiety z PCOS – czy mają szanse na naturalną ciążę

Udrażnianie jajowodów – sprawdź, na czym polega badanie

Kobiecość w rozsypce – wszystko, co trzeba wiedzieć o chorobach macicy

Inni czytali również

PCOS i PCO często są mylone. Jaka jest między nimi różnica?

Słysząc w gabinecie diagnozę PCOS (zespół policystycznych jajników),... więcej

Gdzie ten bocian? Nie daj się PCOS – zbadaj się, zanim będzie za późno

Oprócz tykającego nieubłaganie zegara biologicznego, problemów z... więcej

Hirsutyzm – wstydliwy problem kobiet, który może utrudniać zajście w ciążę

Hirsutyzm to wstydliwy problem kobiet. Nadmierne owłosienie występujące na... więcej

8 niepokojących objawów, które powinny skłonić do sprawdzenia płodności

Zastanawiasz się, czy aby na pewno nieregularne miesiączki to powód do... więcej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *